او سال ها در بیزانس (روم شرقی) به سر می‌برد و در آن جا با کتب فلسفی یونانی از جمله جمهوریت افلاطون آشنایی پیدا کرد و تحت تأثیر اندیشه ی مدینه ی فاضله ی افلاطون قرار گرفت. افکار زرتشت خورگان که بیشتر جنبه  ی اقتصادی و اجتماعی داشت، توسط شاگردش مزدک به جامعه ی ایرانی معرفی شد. . این مرد دعوت خود را در روم ظاهر کرد و سپس به ایران سفر کرد و به دعوت پرداخت. در روم این شخص به نام بوندس‏معروف بوده‌است زردشت (فسایی) پیشوایی بوده‏ که دعوت او فقط جنبه ی نظری داشته‌است،. كريستن سن پس از ذكر مطلب بالا می‏گويد : بنابراين دينمزدك همان آيين " درست دين " است كه " بوندس " انتشار داد ، اگر اين شخص مانوی يعنیبوندس پس از شروع به دعوت جديد در روم ، به ايران رهسپار شد تا عقاید خود را تبليغكند ، می‏توان حدسی‏ قريب به يقين زد كه اصل او ايرانی بوده است . كلمه  " بوندس " شباهتی‏ به اسامی ايرانی ندارد ، ولی می‏توان آن را لقب اين شخص دانست . نه تنها كتباسلامی كه ماخوذ از " خوذای نامگ " هستند ، بلكه الفهرست هم كه‏ منبع ديگر داشتهمؤسس فرقه مزدكيه را شخصی دانسته مقدم بر مزدك ، و در خوذای نامگ اسم او را زردشتقيد كرده‏اند ، و از اين جا نام فرقه " زردشتگان " پيدا شده است . بنابراين بهطور تحقيق می‏توان گفت كه‏ " بوندس " و زردشت اسم يك شخص بوده است و زردشت نام اصلیآورنده‏ ی اين دين است و اين شخص با پيامبر مزديسنان هم نام بوده است . پس نتيجه‏اينمی‏شودكه فرقه ی مورد بحث ما يكی از شعب مانويه بوده كه قریب دو قرن‏ قبل از مزدك دركشور روم تاسيس يافته و مؤسس آن يك نفر ايرانی زردشت‏ نام پسر " خورگان " از مردم " پسا " بوده است . از اشارات‏ مندرج در كتب عربی چنين مستفاد می‏شود كه زردشتفسایی پيشوايی بوده‏ كه دعوت او فقط جنبه ی نظری داشته است ، اما مزدك كه مرد عملبوده و به‏ قول طبری در نزد طبقه ی عامه خليفه ی زردشت به شمار می‏آمده است ، رفتهرفته‏ نام مؤسس اصلی را تحت الشعاع قرار داد و در همان عهد این فرقه را به‏ اسممزدكيه مشهور نمود .

 گردنه های فسا

 1-گردنه ی امامزاده محمد:در جنوب روستای صحرا رود ودرشمال روستای سنان.

2-گردنه ی بارشلو:در جنوب شرقی برِروز(برا روز)وجنوب شرقی روستای پانعل وجنوب شرقی روستای محمود آباد علیاوجنوب وجنوب شرقی روستای مقابری –جنگل.

3-گردنه ی بِزن:در شمال شرقی روستای حیدر آبادجنگل وروستای محمد آباد(محمد آبادلَهقربونی سفلی)وشمال شرقی روستای محمد آباد سفلی.

4-گردنه ی بشم (علفه):در شمال غربی روستای زیاد آباد(علی آباد)وشمال غربی روستای حسین آباد(مروجی)وشمال غربی روستای سلیمان آباد(سلب نبات)وشمال غربی روستای محمودآباد سفلی وعلیاوشمال غربی روستای مقابری وروستای معین آباد وروستای وکیل آباد- جنگل.

5-گردنه ی خفر :در شمال غربی شهر فسا.

6-گردنه ی دارا کو:در شمال شرقی روستای دارا گون(دارا کو-داراکویه)قره بلاغ.

7-گردنه ی قاطر رویی:در جنوب غربی روستای قادر آباد ششده وشمال روستای مهدی آباد نوبندگان وشمال شرقی روستای موردی نوبندگان.

8-گردنه ی قلب:در جنوب غربی روستای دولت آباد سه چاه

منبع:

شهر من فسا(غلامرضارضایی)